على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3797

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نيازومند ( niy zu - mand ) ص . پ . نيازمند و حاجتمند . نيازى ( niy zi ) ا . پ . محبوب و معشوق و دوست . و نام طايفه‌اى از افغانان . نيازيان ( niy zi n ) ا . پ . محتاجان و معشوقان . ج . نيازى . نيازيدن ( nay zidan ) ف ل . م . پ . قصد و آهنك نكردن . و دست بسوى چيزى دراز ننمودن و طمع نكردن و نيفگندن و نينداختن . و ناله نكردن و نناليدن . نيازيدن ( niy zidan ) ف م . پ . خواستن و درخواست كردن چيز لازم و ضرور . و نگريستن . نيازيده ( nay zide ) ص . پ . چيزى كه بسوى وى دست دراز نكرده و در وى طمع نكرده باشند . نيازيده ( ney zide ) ص . پ . تير بد رها داده و خطا شده . و آواز بىآهنك و نادمساز و ناموافق . و حكايتى كه ببدى گفته شود . نياصة ( ney sat ) م . ع . ناص نوصا و نياصة . ر . نوص . نياط ( ney t ) ع . ج . نوط . نياط ( ney t ) ا . ع . فؤاد و دل . و دشت و بيابانى كه راه وى دور باشد كه گويا بدشت ديگرى پيوسته است . و هر چيزى كه بدان چيزى آويزند . و آنچه بكمان و مشك آويزند . و رگى كلفت و ستبر كه بدان دل در رك و تين آويخته است . و رك مستبطن صلب در زير پشت . ج : انوطة و انواط و نوط . و نام دو ستاره‌اى كه در ميان آنها قلب عقرب واقع شده . و مقطعة النياط : خرگوش . نياطل ( nay tel ) ع . ج . ناطل ( n tal ) و ( n tel ) . نياع ( ney ' ) ع . ج . نائع . و قولهم : قوم جياع نياع : يعنى گروه گرسنه و تشنه . نياف ( ney f ) ص . ع . قصر نياف : قصر بلند . و جمل نياف : شتر دراز و بلند قد . و كذلك : ناقة نياف . نياف ( nayy f ) ص . ع . جمل نياف : شتر بلند كوهان . نياق ( ney q ) ع . ج . ناقة . و ج . نيق . نياق ( ney q ) م . ع . آنقنى ايناقا و نياقا و نيقا : در شگفت انداخت من را . نياقات ( ney q t ) ع . ج . نياق . و ج ج . ناقة . نياك ( nayy k ) ا - ص . ع . بسيار گاينده . و نره خر . و نياك الهواء : نوعى از قوش شكارى . نياگان ( ney g n ) ا . پ . اجداد پدرى و مادرى . ج . نيا . نيام ( ney m ) ا . پ . غلاف شمشير و جز آن . و رحم و زهدان . و پى و عصب . و بند و رفاده‌اى كه بر عضو شكسته مىبندند . و چوب و دستهء خيش كه بدان شيار مىكنند . و ميان و وسط تيغ و هر چيز ديگرى . و تعويذ كه براى دفع سحر و جادو استعمال مىكنند . و نيام چشم : جفن . نيام ( ney m ) ا . ع . نوم و خواب . نيام ( ney m ) م . ع . نام نوما و نياما . ر . نوم . نيام ( ney m ) و ( noyy m ) ع . ج . نائم . نىانبا ( nay - anb ) ا . پ . خانهء ساخته شدهء از نى . نىانبان ( nay - anb n ) ا . پ . نوعى از نى كه متصل است بانبانى پر از هوا و آن را مىنوازند . نيايش ( ney yec ) ا . پ . دعا و دعاى خير و دعاى از روى تضرع و زارى . و تحسين و آفرين . و دوستى و مهربانى . نيايشگرى ( ney yec - gari ) ا . پ . دعا و تضرع . نيب ( nib ) م . ع . نبته نيبا ( از باب ضرب ) : زدم بر دندان وى . و نابه : رسيد دندان وى را . نيب ( nib ) ع . ج . ناب . نيب ( nib ) ا . پ . حرفى كه گاه بر بعضى كلمات مىافزايند بدون آنكه در معنى آنها تغييرى آورد . نىبست ( nay - bast ) ا . پ . جاى محصور شدهء از نى و حصار از نى . نيپال ( nip l ) ياى مجهول و ( nayp l ) ا . پ . نام ولايتى در شمال بنگاله كه مشك خوب از آنجا مىآورند . نىپنج ( nay - panj ) ا . ع . اسبى كه سال وى كمتر از پنج باشد . نىپيچ ( nay - pic ) ا . پ . ياى مجهول - نوعى از نى غليان كه پيچ پيچ و قابل انعطاف مىباشد . نية ( neyat ) م . ع . و نى و نيا و نى و نى و نية . ر . و نى ( vany ) و ( van ) . نية ( niyyat ) و ( neyat ) م . ع . نوى الشئ نية و نية و نواة ( از باب ضرب ) : آهنك آن چيز كرد و قصد آن نمود . و نويت نية و نواة : عزم كردم من . و نوى الله فلانا : نگاهدارد خداى فلان را و صاحب وى باشد . و نواه بنواته : برگردانيد او را بحاجت وى و روا كرد آن حاجت را . و در دعاى سفر گويند : نواك الله : يعنى درين سفر خداى همراه تو باشد و نگاهدارد ترا .